پریسا مومن- صنعت تولیدات لوازم خانگی که می‌تواند بخش عظیم از اشتغال کشور و تولید صنعتی را به دوش کشد به نظر می‌رسد روزهای خوبی را سپری نمی‌کند.

بررسی محیط کسب‌و‌کار صنعت لوازم‌خانگی ایران نشان می‌دهد، این صنعت از قدرت رقابت‌پذیری اندک در بازارهای داخلی و خارجی رنج می‌برد. بنابر مطالعات صورت‌گرفته درخصوص برنامه‌های توسعه‌ای کشورهای منتخب (کره‌جنوبی، چین، کشورهای آ.سه‌آن، ترکیه و هندوستان) و نقطه‌نظرات دریافت‌شده از خبرگان و فعالان صنعت لوازم‌خانگی مشخص شد که ارکان هزینه و کیفیت از اولویت بالاتری نسبت به رکن تحویل به موقع در این صنعت برخوردار هستند. در همین رابطه، نتایج یک مطالعه که در دوماهنامه بررسی‌های بازرگانی منتشر شده است، ۵راهکار را به سیاستگذاران و جامعه صنعت لوازم‌خانگی پیشنهاد کرده است. «اصلاح ساختار بنگاهی و بهبود صرفه‌های مقیاس و تنوع»، «تبیین نقشه راه رقابت‌پذیری بر مبنای توسعه و تکمیل شبکه تامین»، «تقویت رقابت‌پذیری تولید و زنجیره ارزش با تمرکز بر ادغام‌ها و تشکیل کنسرسیوم و گروه‌های کسب‌و‌کار»، «تقویت رقابت‌پذیری حلقه‌های متصل به تولید»، و «ارتقای رقابت‌پذیری محصول در ابعاد فناورانه» راهکارهای مورد اشاره هستند.

براساس این مقاله پژوهشی که توسط مجید جلیلی و فائزه هدایت‌نظری نوشته شده است، مهم‌ترین نقصان زنجیره ارزش محصولات منتخب لوازم‌خانگی، ناتوانی در بهره‌گیری از صرفه‌های مقیاس و تنوع در تولید محصولات و همچنین ضعف در دسترسی به بازار داخلی و صادراتی است. این مهم به‌طور مستقیم ناشی از تعدد بازیگران است که بازار داخلی در اختیار این صنعت را به بخش‌های کوچک تقسیم کرده است. با توجه به سهم‌گیری پایین صنعت لوازم‌خانگی از بازارهای صادراتی، ادامه روند مذکور موجب فعالیت تعداد بزرگی از شرکت‌های کوچک می‌شود که از توانایی مالی لازم برای سرمایه‌گذاری در حلقه‌های ارزش افزایش صنعت نظیر برندینگ، تحقیق و توسعه، خدمات پس از فروش و … برخوردار نیستند و نمی‌توان انتظار توسعه توان رقابتی این شرکت‌ها در بلندمدت را داشت. از این رو، اصلاح ساختار بنگاهی صنعت لوازم‌خانگی از طریق اصلاح نظام مجوزدهی و رعایت ملاحظات آمایشی و منطقه‌ای و همچنین طراحی مشوق‌های ادغام و تملک از جمله مهم‌ترین ضرورت‌های اصلاح ساختار بنگاهی این صنعت است.

روند پیشرفت‌های کشورهای پیشرو در صنعت لوازم‌خانگی حاکی از آن است که تولید‌کنندگان صنعت لوازم‌خانگی در وهله اول تمرکز تولیدات خود را بر تولید قطعات و اجزای لوازم‌خانگی با کیفیت متمرکز کردند که از طریق همکاری‌های مختلف به صورت تولید تحت لیسانس صورت گرفته است و پس از آنکه به لحاظ کیفی قدرت رقابت‌پذیری در تولید قطعات افزایش یافته است و تولید محصولات نهایی با برند ملی قابل قبول و معتبر در بازارهای داخلی پدید آمده است، آنگاه در ادامه مسیر رشد صنعت حوزه عمل اقدامات تولیدی گسترده‌تر شده و نهایتا به موقعیت معتبر جهانی دست یافتند. از این‌رو، نمی‌توان بدون دارا بودن صنعت قطعه‌سازی معتبر و با کیفیت لوازم‌خانگی، تصور برخورداری از صنعت لوازم‌خانگی در کلاس رقابت‌پذیری جهانی بود. این مهم از طریق همکاری در زنجیره ارزش جهانی صنعت لوازم‌خانگی در میان‌مدت امکان‌پذیر است و از این مسیر است که در بلند‌مدت می‌توان شاهد ارتقای تولید محصولات نهایی و برندسازی ملی در سطح کیفی جهانی بود. از این‌رو‌‌ لازم است براساس ظرفیت‌های موجود، فهرستی از قطعات واسطه‌ای با مزیت نسبی و رقابتی تولید در کشور برای جلب سرمایه و فناوری خارجی به منظور تولید مشترک برای بازارهای داخلی و صادراتی تهیه شود تا محور مذاکرات و تعامل با بازیگران و برندهای خارجی این صنعت قرار گیرد.

به نظر می‌رسد صنعت لوازم خانگی در حال حاضر باید نقشه راهی داشته باشد با ورود تکنولوژی های به روز داشته باشد  تا توان رقابتی در منطقه را داشته باشد.