در سال‌های اخیر، سینما با نگاهی دقیق و تحلیلی به جهان پنهان واتیکان پرداخته است. دو فیلم «مجمع کاردینال‌ها» و «دو پاپ» هر یک با روایتی متفاوت، پیچیدگی‌های انتخاب پاپ و کشمکش‌های درونی روحانیون در کلیسای کاتولیک را به تصویر کشیده است.
به گزارش عصر جوان به نقل از فارس در سال‌های اخیر، سینمای جهان علاقه‌ی چشم‌گیری به پشت‌پرده‌های نهاد مذهبی واتیکان و شخصیت پاپ نشان داده است. این علاقه نه‌فقط به‌خاطر جایگاه دینی پاپ بلکه به‌واسطه‌ی پیچیدگی‌های سیاسی، اخلاقی و انسانی این مقام مذهبی است. فیلم‌هایی چون «مجمع کاردینال‌ها» ساخته ادوارد برگر و «دو پاپ» به کارگردانی فرناندو میرلس، به‌شکلی متفاوت و مکمل، پرده از رازها و دوگانگی‌های قدرت در کلیسای کاتولیک برمی‌دارند.
مجمع کاردینال‌ها؛ تصویری از خلأ، انتخاب و اضطراب
این فیلم به روند انتخاب پاپ پس از مرگ پاپ قبلی می‌پردازد. کاردینال‌های کلیسای کاتولیک در فضایی بسته و کاملاً محرمانه گرد هم می‌آیند تا با رأی‌گیری، رهبر جدید واتیکان را انتخاب کنند. فیلم با فضایی سرد، ساکت و تأمل‌برانگیز ساخته شده و تمرکز اصلی آن بر کشمکش‌های درونی، تردیدها، و مناسبات پنهان قدرت در دل نهاد مذهبی است.
فیلم بیش از آنکه درباره انتخاب پاپ باشد، درباره بحران ایمان، شک درونی و بازی‌های قدرت است. در فضایی که زمان متوقف شده به نظر می‌رسد، کاردینال‌ها نه‌فقط درگیر رای‌گیری‌اند، بلکه با درونی‌ترین تضادهایشان روبه‌رو می‌شوند: آیا پاپ باید چهره‌ای اصلاح‌طلب باشد یا محافظه‌کار؟ چه کسی شایسته این مقام است و آیا اصلاً کسی هست که شایسته باشد؟
دو پاپ؛ گفت‌وگویی انسانی در دل اقتدار دینی
در نقطه مقابل، فیلم دو پاپ (The Two Popes) ساخته فرناندو میرلس اثری گرم‌تر، انسان‌محور و روایت‌گرانه است. این فیلم که در سال ۲۰۱۹ با بازی آنتونی هاپکینز در نقش پاپ بندیکت شانزدهم و جاناتان پرایس در نقش خورخه ماریو برگولیو (پاپ فرانسیس آینده) ساخته شد، گفت‌وگویی بین دو نگرش کاملاً متفاوت را به تصویر می‌کشد.
داستان این فیلم حول گفت‌وگوهای خیالی اما الهام‌گرفته از واقعیت بین دو پاپ شکل می‌گیرد: پاپ محافظه‌کار بندیکت شانزدهم و پاپ آینده، برگولیو اصلاح‌طلب. فیلم به چالش‌ها، اختلاف دیدگاه‌ها و نزدیکی انسانی بین این دو چهره برجسته می‌پردازد.
فیلم با تکیه بر واقعیت تاریخی کناره‌گیری بی‌سابقه پاپ بندیکت و انتخاب پاپ فرانسیس، در بطن خود روایتی از تقابل سنت و نوجویی، اقتدار و دموکراسی، سکوت و عمل را مطرح می‌کند. آنچه این فیلم را فراتر از یک درام مذهبی می‌برد، این است که تمرکز خود را بر دو انسان، با تمام پیچیدگی‌ها، تردیدها، خاطرات و باورهایشان گذاشته است.
تقابل دو روایت از قدرت دینی
در نهایت، هر دو فیلم به‌طرزی مکمل، تصویری عمیق و چندلایه از یکی از اسرارآمیزترین نهادهای جهان معاصر ارائه می‌دهند. مجمع کاردینال‌ها با تمرکز بر سازوکار انتخاب و سکون سیاست، و دو پاپ با تمرکز بر گفت‌وگوی انسانی و شکاف بین نسل‌ها، دو نگاه ضروری برای درک کلیسای مدرن هستند. چه از منظر دینی، چه فلسفی و چه سینمایی، هر دو فیلم راهی به قلب نهاد واتیکان باز می‌کنند.