حضرت معصومه (س) در روز اول ماه ذیقعده سال ۱۷۳ هجری قمری، در مدینه النبی چشم به جهان گشود و در سفری به شوق دیدار برادر در سال ۲۰۱ در شهر قم آرام گرفت.

بانو حضرت فاطمه معصومه (س) دختری از سلاله رسول اکرم و محدثه ای با فضیلت از اهل بیت (ع) در خانه امام هفتم شیعیان حضرت امام موسی‌ بن جعفر (ع) و در آغوش “نجمه” مادری مهربان متولد شد.

ایشان بانویی از جنس نور بود که برادرش امام هشتم شیعیان نام او را معصومه نامید؛ طاهره (پاکیزه)، حمیده (ستوده)؛ رشیده (حد یافته)؛ تقیه (پرهیزگار)؛ رضیه (خشنود از خدا)؛ مرضیه (مورد رضایت خدا)؛ صدیقه (بانوی بسیار راستگو)؛ محدثه و عابده از صفات و القابی است که به این بانوی بزرگوار نسبت داده شده است.

ایشان بانوی با کمالات و مجتهده است، شاه بانویی که باید در وصف او گفت: ما در کنار دختر موسی نشسته‌ ایم، عمریست محو او به تماشا نشسته‌ ایم، اینجا کویر داغ و نمک زار شور نیست، ما روبروی پهنه‌ دریا نشسته‌ ایم.

حضرت معصومه (س) را نیز به لقب کریمه اهل بیت (ع) – (بخشنده) می شناسند چرا که این لقب بر اساس رویای صادقه یکی از بزرگان، از سوی اهل بیت داده شده است.

امامان معصوم قبل از تولد این بانوی گرامی اسلام تولدش را نوید داده بودند، از امام صادق (ع) پیشوای ششم شیعیان نقل است که “خداوند حرمی دارد که مکه است پیامبر حرمی دارد و آن مدینه است و حضرت علی (ع) حرمی دارد و آن کوفه است و قم کوفه کوچک است که از هشت درب بهشت سه در آن به قم باز می شود؛ زنی از فرزندان من در قم از دنیا می رود که اسمش فاطمه دختر موسی (ع) است و به شفاعت او همه شیعیان من وارد بهشت می شوند.

ایشان همچنین می فرمایند: “آگاه باشید که حرم و حرم فرزندان بعد از من قم است. ”

امام صادق (ع) باز در احادیث دیگری می فرمایند: “کسی که آن حضرت را زیارت کند در حالی که آگاه و متوجه شان و منزلت او باشد به بهشت می رود. ”

حضرت معصومه(س) بر حسب صفات بی شمارش دارای فضایل اخلاقی و علمی بالایی است. او پرورش یافته مکتب اسلام و تربیت شده در خانه امام هفتم بود.

در تاریخ آمده است که روزی جمعی از شیعیان، به قصد دیدار حضرت موسی بن جعفر (ع) و پرسیدن پرسش هایی از ایشان، به مدینه منوره مشرف شدند. آن روز امام کاظم (ع) به مسافرت رفته بودند و حضرت معصومه خردسال بود، شیعیان پرسش های خود را به آن بانو دادند.

حضرت معصومه (س) نیز جواب پرسش ها را نوشته و به آنان داد، در راه شیعیان با امام موسی بن جعفر (ع) مواجه شدند، وقتی امام پاسخ پرسش ها را مطالعه کردند، سه بار فرمود:”پدرش فدایش” حضرت فاطمه معصومه (س) محدثه عالمه و عالمه غیر معلمه بودند؛ ایشان آگاه به علوم اسلام و آل محمد (ص) و دارای تفکر و رشد دینی و عرفانی و از راویان و محدثان دورانش به حساب می آید، به گونه ای که در زیارت نامه معروف و غیر معروف ایشان به این صفات ارزنده بانو پرداخته شده است.

معصومه (س) مفهوم سبز ولایت است، بانوی آب و آیینه همان مُحَدَّثَه ای که در وصف او سروده اند: همسایه سایه ات به سرم مستدام باد، لطفت همیشه زخم مرا التیام داد.

بانو معصومه (س) و امام رضا (ع) سرآمد دیگر فرزندان امام هفتم شیعیان بودند. در این باره شیخ محمد تقی شوشتری در قاموس الرجال در مورد جایگاه بالای ایشان گفته است: در میان فرزندان امام کاظم (ع) با آن همه کثرت شان، بعد از امام رضا (ع) کسی هم شان حضرت معصومه (س) نیست.

طبق شواهد روایی حضرت معصومه (س) دارای “عصمت از خطا و گناه” بودند، همانا ۲ تن از بانوان خاندان رسول مکرم اسلام(ص) شفاعت گسترده‌ ای دارند که همه اهالی محشر را فرا گیرد، یکی خاتون محشر حضرت فاطمه زهرا (س) و دیگری بانو فاطمه معصومه (س) است.