پریسا مومن – تولید به عنوان موتور محرکه رشد و توسعه اقتصادی، نقش کلیدی در ایجاد اشتغال، افزایش درآمد ملی و بهبود سطح زندگی شهروندان ایفا میکند. در ایران، با وجود ظرفیتهای فراوان طبیعی، انسانی و جغرافیایی، بخش تولید با چالشها و موانع متعددی روبرو است که باعث شده این بخش نتواند به طور کامل به پتانسیلهای خود دست یابد. در این تحلیل، به بررسی مهمترین موانع تولید در ایران پرداخته و تأثیرات آنها بر اقتصاد کشور را بررسی خواهیم کرد.

دسترسی محدود به منابع مالی و اعتباری یکی دیگر از موانع تولید در ایران است. بسیاری از تولیدکنندگان، به ویژه بنگاه‌های کوچک و متوسط، با مشکل تأمین سرمایه در گردش و سرمایهگذاری بلندمدت مواجه هستند. نرخ سود بالای بانکی و شرایط سختگیرانه برای دریافت تسهیلات، باعث شده است تا بسیاری از تولیدکنندگان نتوانند از منابع بانکی استفاده کنند. این موضوع باعث کاهش سرمایه گذاری در بخش تولید و محدودیت در توسعه فناوری و نوآوری شده است.

نوسانات شدید نرخ ارز در سالهای اخیر یکی از چالشهای اصلی تولیدکنندگان ایرانی بوده است. افزایش نرخ ارز باعث شده هزینه واردات مواد اولیه و تجهیزات افزایش یابد و برنامهریزی برای تولید با عدم اطمینان همراه باشد. از سوی دیگر، نوسانات نرخ ارز باعث شده است تا برخی از تولیدکنندگان به جای تمرکز بر بهبود کیفیت و افزایش تولید، به فعالیتهای سوداگرانه در بازار ارز روی آورند که این امر به ضرر بخش تولید تمام شده است.

ضعف در استفاده از فناوریهای پیشرفته و نوآوری یکی دیگر از موانع تولید در ایران است. بسیاری از واحدهای تولیدی در ایران از فناوریهای قدیمی و کمبازده استفاده میکنند که باعث افزایش هزینه‌های تولید و کاهش کیفیت محصولات شده است. دسترسی محدود به فناوریهای روز دنیا به دلیل تحریمها و کمبود سرمایهگذاری در تحقیق و توسعه، باعث شده است تا بخش تولید نتواند با رقبای جهانی رقابت کند.

با وجود اینکه ایران یکی از کشورهای غنی از نظر منابع انرژی است، مشکلاتی مانند قطعی برق، گاز و آب در سالهای اخیر باعث اختلال در روند تولید شده است. بسیاری از واحدهای تولیدی به دلیل قطعی‌های مکرر انرژی با کاهش تولید و افزایش هزینه‌ها مواجه شدهاند. علاوه بر این، ضعف در زیرساختهای حمل و نقل، ارتباطات و لجستیک نیز باعث افزایش هزینههای تولید و کاهش رقابت‌پذیری محصولات ایرانی در بازارهای داخلی و خارجی شده است.

به نظر می رسد علاوه بر مشکلات عدیده ای که سد راه صنعت کشور وجود دارد نوسانات ارزی نیز مانع بزرگی بر سر تولید و تصمیم صنعت گران شده است و این امر می تواند در آینده نزدیک بخش صنعتی کشور را دچار مشکل و تلاطم کند.