حملات به میراث فرهنگی ایران که با نقض آشکار قوانین بین‌المللی صورت گرفته، خساراتی بیش از ۷.۵ همت بر پیکره تمدن کهن ایران وارد کرده است.

وزیر میراث‌فرهنگی، گردشگری و صنایع‌دستی در تشریح ابعاد این خسارات گفت: در جریان حملات اخیر ۱۴۰ اثر تاریخی در ۲۰ استان دچار آسیب شده‌ که بیشترین میزان خسارت به ترتیب در استان‌های تهران با ۶۳ اثر، اصفهان با ۲۳ اثر و گلستان با ۱۲ اثر به ثبت رسیده است.

سیدرضا صالحی امیری، با توجه به برآوردهای اولیه، مجموع خسارت‌های وارده را حدود ۷.۵ همت اعلام و این گزارش را به‌صورت رسمی به دولت منعکس کرد.

وی همچنین از طراحی موزه «میناب» در تهران خبر داد؛ موزه‌ای که قرار است زخم میناب را در قالب روایت، تصویر و هنر، به قضاوت افکار عمومی جهان بسپارد و تلاشی است برای ثبت حقیقت در وجدان تاریخ.

ثبت ملی مکان رویدادها در دستور کار

این اقدامات در حالی صورت می‌گیرد که علی دارابی معاون میراث‌فرهنگی کشور نیز بر ضرورت مستندنگاری دقیق، ثبت ملی مکان‌ـ‌رویدادها، تقویت تاب‌آوری و بازتعریف راهبردهای صیانت از میراث‌فرهنگی در دوران «صلح مسلح» تاکید کرده است.

اتمام اقدامات اجرایی حفاظت اضطراری و مستندنگاری

در همین راستا، مدیر مجموعه میراث جهانی کاخ گلستان از اتمام اقدامات اجرایی «حفاظت اضطراری و مستندنگاری» قطعات و اجزای پراکنده تزیینات بنای تاریخی ایوان تخت مرمر کاخ گلستان خبر داد. این اقدامات پس از آسیب‌های وارده بر اثر موج انفجار ناشی از پرتابه‌های دشمن به ساختمان‌های واقع در میدان ارگ صورت گرفت.

به گفته آفرین امامی، در این عملیات تخصصی آسیب به آینه‌کاری‌ها، قاب‌بندهای چوبی، گره‌کاری‌ها، خاتم‌کاری‌ها و ارسی‌ها مورد بررسی قرار گرفت و تلاش بر این است تا در مرمت از قطعات موجود استفاده شود.

همچنین نمایشگاهی دائمی از قطعاتی که به کار گرفته نشوند، برای نمایش بخشی از تاریخ کشور و نمایش قساوت دشمن برگزار خواهد شد.

درخواست کمک از نهادهای بین المللی برای حفاظت از میراث فرهنگی

از سوی دیگر، رئیس کمیته ملی موزه‌های ایران (ایکوم ایران) با تشریح اقدامات اضطراری و دیپلماسی فعال میراثی، از اعلام «وضعیت قرمز» برای سایت‌های تاریخی ایران، ارسال گزارش‌های فنی مستند از خسارات وارده و مطالبه مداخله فوری نهادهای بین‌المللی برای حفاظت از میراث‌فرهنگی کشور خبر داد.

منیر خلقی افزود: ایکوم ایران با ارسال مکاتبه‌ای اضطراری به دبیرکل کمیسیون ملی یونسکو، ریاست ایکوم جهانی و شورای منطقه‌ای ایکوم در آسیا و اقیانوسیه، وضعیت قرمز برای سایت‌های میراثی ایران را اعلام و نسبت به هرگونه عملیات نظامی در مجاورت آثار تاریخی و موزه‌ها هشدار جدی داده است.

وی ادامه داد: همچنین گزارش فنی خسارات وارده به مجموعه میراث جهانی کاخ گلستان شامل فهرست ۱۰‌گانه‌ای از خسارات ساختاری و تزئینی تهیه و به مراجع بین‌المللی ارسال شده است.

خلقی تصریح کرد: ایکوم ایران از مجامع بین‌المللی خواسته است تا با صدور بیانیه رسمی در محکومیت این اقدامات، اعمال فشار دیپلماتیک، تامین حمایت‌های مالی و فنی، اعزام تیم‌های ارزیابی سریع و ایجاد هم‌افزایی راهبردی میان نهادهای بین‌المللی، مانع از تداوم تهدیدات علیه میراث‌فرهنگی شوند. از جمله مطالبات جدی این نهاد، شناسایی اقدامات نظامی علیه میراث‌فرهنگی به‌عنوان جنایت علیه میراث مشترک بشری و فعال‌سازی صندوق‌های اضطراری برای پاک‌سازی آلاینده‌های شیمیایی است.

رئیس کمیته ملی موزه‌های ایران اضافه کرد: در این راستا، دستورالعمل اجرایی نصب نشان بین‌المللی «سپر آبی» به تمام مراکز فرهنگی و موزه‌ای کشور ابلاغ شده است تا با شناسایی رسمی این اماکن به‌عنوان اهداف غیرنظامی، هرگونه تعرض به آن‌ها به‌عنوان جنایت جنگی علیه میراث‌فرهنگی در مراجع بین‌المللی پیگرد قانونی قرار گیرد.

خلقی گفت: ایکوم ایران از مدیران موزه‌ها، کارشناسان و اعضای ایکوم درخواست کرده است تا هرگونه گزارش از آسیب‌ها و نیازهای حفاظتی را در اسرع وقت به دبیرخانه این نهاد ارسال کنند تا مستندسازی حرفه‌ای، کلید موفقیت در پیگیری‌های حقوقی و حفاظتی در سطح بین‌المللی باشد.