مهرناز کردفلاحت – روانشناس – با بیان اینکه ترس شدید یا پنهان نوجوان از مدرسه و جمع همسالان گاهی به‌شکل نشانه‌های جسمی بروز می‌کند، اظهار کرد: اضطراب مدرسه فقط به شکل ترس یا نگرانی بروز نمی‌کند و گاهی با نشانه‌هایی مثل دل‌درد، سردرد، حالت تهوع، سرگیجه یا بی‌حالی خود را نشان می‌دهد. برای مثال ممکن است نوجوان صبح‌ها پیش از رفتن به مدرسه از دل‌درد شکایت کند یا شب قبل از امتحان نتواند خوب بخوابد. گاهی هم با نزدیک‌شدن به زمان رفتن به مدرسه حالش بدتر می‌شود، اما این نشانه‌ها در روزهای تعطیل کمتر می‌شوند.

وی افزود: والدین باید به تکرار این علائم و زمان بروز آن‌ها توجه کنند. اگر نوجوان مرتب پیش از رفتن به مدرسه از درد یا بدحالی شکایت می‌کند یا اصرار دارد در خانه بماند، موضوع را جدی بگیرند. تغییرات رفتاری هم مهم‌اند؛ مثلاً ممکن است نوجوان زودرنج‌تر شود، سکوت کند، درباره مدرسه حرف نزند یا ناگهان افت تحصیلی پیدا کند. گاهی دلیل اضطراب برای والدین مشخص نیست و ممکن است از آزار همکلاسی‌ها، شکست در درس‌ها یا قضاوت دیگران باشد، حتی اگر خودش نتواند آن را دقیق توضیح دهد.

این روانشناس اظهار کرد: والدین نباید تصور کنند نوجوان تمارض می‌کند یا تنبلی‌اش گرفته است. بهتر است با آرامش از او بپرسند چه چیزی در مدرسه ناراحتش می‌کند و بدون قضاوت به حرف‌هایش گوش دهند. البته اگر علائم جسمی تکرار می‌شوند یا شدت دارند، باید از نظر پزشکی بررسی شوند.

شرط‌بندی آنلاین و چالش‌های فضای مجازی

کردفلاحت با اشاره به تاثیر گرایش به شرط‌بندی‌های آنلاین یا چالش‌های فضای مجازی بر رفتارهای پنهانی و استرس روزمره نوجوان، گفت: شرط‌بندی آنلاین و بعضی چالش‌های فضای مجازی می‌توانند نوجوان را درگیر مشکلاتی کنند که خانواده در ابتدا متوجه آن‌ها نمی‌شود. نوجوان ممکن است ابتدا از روی کنجکاوی یا برای کسب پول وارد شود، اما با باختن، می‌خواهد با ادامه دادن، پول ازدست‌رفته را جبران کند؛ موضوعی که او را وارد چرخه باخت و تلاش دوباره می‌کند.

این روانشناس همچنین ادامه داد:در چنین شرایطی نوجوان درباره پولی که خرج کرده دروغ می‌گوید یا پول بیشتری می‌خواهد و ممکن است دچار اضطراب و بی‌خوابی شود. درباره چالش‌های فضای مجازی هم باید توجه داشت که بعضی نوجوان را به انجام کارهای خطرناک یا تحقیرآمیز تشویق می‌کنند.

به گفته وی، از نشانه‌های این وضعیت می‌توان به درگیری ذهنی مداوم با بازی‌ها، نوسان خلق‌وخو (هیجان‌زدگی در زمان برد و پرخاشگری در زمان باخت)، پنهان‌کاری مالی، افت تحصیلی، کم‌خوابی و کاهش تمرکز اشاره کرد. نوجوان ممکن است فقط برای پذیرفته‌شدن در جمع دوستان وارد چالش شود. والدین باید درباره خطرهای این رفتارها گفتگو کنند و پرداخت‌های آنلاین و دسترسی نوجوان به سایت‌های شرط‌بندی را متناسب با سن او مدیریت کنند.

تفاوت میان استقلال و پنهان‌کاری‌های پرخطر

وی درباره تشخیص تفاوت میان حفظ استقلال و پنهان‌کاری‌های پرخطر در رفتار نوجوان، بیان کرد: حریم خصوصی در دوران نوجوانی بخشی از رشد طبیعی است. تفاوت اصلی حریم خصوصی با پنهان‌کاری خطرناک، در نوع رفتار و پیامدهای آن است. اگر نوجوان برای داشتن فضای شخصی حد و مرز مشخصی داشته باشد، اما همچنان درباره مسائل مهم با خانواده صحبت کند، جای نگرانی کمتری وجود دارد؛ اما اگر ناگهان رفتارش تغییر کند، برای پنهان‌کردن موضوعی به دروغ روی بیاورد یا دچار اضطراب شود، لازم است والدین شرایط را با دقت بررسی کنند.

به گفته این روانشناس، مخفی نگه‌داشتن رمز گوشی به‌تنهایی نشانه خطر نیست، اما همراه شدن آن با خودداری از پاسخ‌دادن درباره ارتباطات، ارتباط شبانه با افراد ناشناس، خرج پول‌های نامشخص یا افت تحصیلی و خواب، اهمیت پیدا می‌کند.

کردفلاحت اظهار کرد: والدین نباید فقط به‌دنبال کشف رازهای نوجوان باشند؛ مهم‌تر این است که ببینند آیا سلامت جسمی و روانی‌اش تهدید می‌شود یا نه. بهترین راه ایجاد رابطه‌ای است که نوجوان بتواند بدون ترس از تحقیر، درباره مشکلاتش حرف بزند. در عین حال، حفظ حریم خصوصی به این معنا نیست که والدین نسبت به خطرهای جدی بی‌تفاوت باشند.