بازار سرمایه ایران و به ویژه بورس کالای ایران در سال‌های اخیر با هدف تنوع‌بخشی به ابزارهای مالی، مسیر جدیدی را برای سرمایه‌گذاران با سطوح مختلف ریسک‌پذیری گشوده است تا گزینه‌های امن و شفافی برای حفظ و رشد ارزش دارایی‌های خود در اختیار داشته باشند. در این میان، یکی از جذاب‌ترین و پرمخاطب‌ترین ابزارهای نوین مالی، «گواهی سپرده کالایی» است که به تازگی پای آن به بازار پرالتهاب و پرمخاطب خودرو نیز باز شده و امکان خرید خودرو با سرمایه‌های خرد را فراهم کرده است.

همان‌طور که پیش‌تر در گزارش‌های تحلیلی با عنوان سرمایه‌گذاری در بازار خودرو؛ چگونه با پول تو جیبی خودرو بخریم؟ به بررسی ماهیت جذاب گواهی سپرده کالایی خودرو و مقایسه بازدهی خیره‌کننده آن در برابر تورم و بازارهای موازی پرداختیم، این ابزار توانسته است توجه بسیاری از فعالان اقتصادی را به خود جلب کند. اما پرواضح است که ورود به هر بازار مالی و کسب سود مستمر، نیازمند شناخت دقیق مکانیزم‌ها و قوانین بازی است.

آنچه در ادامه می‌خوانید، راهنمای جامع، طبقه‌بندی‌شده و کاربردی سرمایه‌گذاری در این ابزار نوین در قالب پرسش و پاسخ (سوالات متداول) است. این راهنما مستقیماً بر اساس مستندات رسمی بورس کالای ایران—از جمله «اطلاعیه گشایش انبار»، «اطلاعیه گشایش نماد معاملاتی» و «مشخصات قرارداد گواهی سپرده پیوسته کالایی خودرو» منتشر شده توسط مدیریت خزانه‌داری و مدیریت بازار مشتقه—استخراج شده و ویژه تمامی فعالان بازار سرمایه و متقاضیان خرید خودرو تدوین و تنظیم شده است.

بخش اول: مفاهیم پایه و مشخصات کلی

پرسش اول – گواهی سپرده کالایی چیست؟

بر اساس مصوبه مورخ ۱۲ خرداد ۱۳۹۳ شورای عالی بورس و اوراق بهادار، گواهی سپرده کالایی، اوراق بهاداری است که نشان‌دهنده مالکیت دارنده آن بر مقدار معینی کالا است. شرکت سپرده‌گذاری مرکزی اوراق ‌بهادار و تسویه وجوه، این اوراق را به پشتوانه قبض انبار صادره توسط انبارهای مورد تأیید بورس کالا، صادر می‌نماید.

برای درک بهتر این موضوع، فرض کنید شما قصد سرمایه‌گذاری روی یک کالای باارزش (مثلاً یک خودرو) را دارید. در حالت سنتی، شما باید تمام پول را پرداخت کنید، خودرو را تحویل بگیرید و دغدغه نگهداری، امنیت پارکینگ و افت قیمت ناشی از آسیب‌های فیزیکی را به دوش بکشید.

اما گواهی سپرده کالایی این مشکل را حل کرده است؛ این یعنی شما در حالت سرمایه‌گذاری به جای خرید فیزیکی و دردسرهای نگهداری آن، یک ورقه بهادار معتبر و کاملاً قانونی می‌خرید که سند مالکیت شما بر آن کالا محسوب می‌شود. کالای شما (در اینجا خودرو) در یک انبار کاملاً امن و استاندارد که مستقیماً تحت نظارت بورس کالا قرار دارد، پارک و نگهداری می‌شود و شما با در دست داشتن این گواهی، مالک قانونی بخشی از آن هستید و هر زمان که بخواهید می‌توانید گواهی‌های خود را که حکم سند مالکیت را در بازار بورس به شخص دیگری بفروشید یا در نهایت برای تحویل فیزیکی خودرو از انبار اقدام کنید.

در راستای توسعه همین ابزار مالی از روز دوشنبه مورخ ۲۸ مهر ۱۴۰۴، نماد معاملاتی جدیدی جهت انجام معاملات گواهی سپرده کالایی در حوزه خودرو در بورس کالای ایران گشایش یافته و انجام معاملات از آن زمان آغاز شده است.

پرسش دوم- «دارایی پایه» در گواهی سپرده کالایی خودرو دقیقاً چیست؟

دارایی پایه در این ابزار مالی نوین، یک دستگاه خودروی فیزیکی و معین است. به عبارت دیگر، هر گواهی سپرده کالایی که در بازار سرمایه معامله می‌شود، به صورت مستقیم متصل به یک خودروی واقعی است که مشخصات فنی، مدل، سال تولید و شرکت سازنده آن کاملاً مشخص و شفاف است. این مشخصات در «امیدنامه» و اطلاعیه‌های عرضه مربوط به هر نماد معاملاتی به تفصیل ذکر می‌گردد.

این یعنی اینکه شما یک کاغذ بی‌ارزش یا یک سهم مجازی از یک مفهوم کلی را نمی‌خرید. بلکه هر گواهی سپرده کالایی خودرو، دقیقاً معادل و نماینده یک دستگاه خودروی واقعی، فیزیکی و مشخص است. این خودرو با مدل، سال تولید، و گاهی حتی رنگ مشخص، در انبار استاندارد و مورد تأیید بورس کالا وجود خارجی دارد و از لحظه خرید گواهی، شما مالک قانونی بخشی از آن محسوب می‌شوید.

پرسش سوم – چگونه از جزئیات دقیق خودروی مورد معامله مطلع شویم؟

سرمایه‌گذاران محترم می‌توانند برای آگاهی از مشخصات فنی کامل خودرو، شرکت و کارخانه سازنده، سال تولید، و سایر جزئیات کلیدی، پیش از اقدام به سرمایه‌گذاری،به وب‌سایت رسمی شرکت بورس کالای ایران به نشانی ime.co.ir مراجعه نمایند.

هر گواهی سپرده کالایی دقیقاً معادل چه کسری از یک خودرو است؟

هر واحد گواهی سپرده کالایی خودرو، دقیقاً معادل یک ده‌هزارم (۰.۰۰۰۱) یک دستگاه خودروی موجود در انبار است که مبنای معاملات گواهی سپرده کالایی خواهد بود. بدیهی است حدنصاب لازم برای مالکیت کامل و بلامنازع یک دستگاه خودرو، تجمیع ۱۰۰۰۰ ورقه از این گواهی‌هاست

این یعنی اینکه اگر شما قصد دارید یک خودروی کامل از بورس کالا بخرید و کلید آن را تحویل بگیرید، باید سفارش خرید خود را دقیقاً روی عدد ۱۰۰۰۰ گواهی تنظیم کنید.

اما زیبایی این ابزار مالی در اینجاست: اگر پول کافی برای خرید یک ماشین کامل را ندارید، مجبور نیستید از بازار عقب بمانید. شما می‌توانید با پول کمتر، مثلاً ۱۰۰۰ یا ۵۰۰۰ گواهی سپرده بخرید. در این حالت، شما شریک و مالک کسر مشخصی (مثلاً ۱۰ یا ۵۰ درصد) از ارزش یک خودرو هستید و همپای تورم و افزایش قیمت خودرو در بازار، سرمایه شما نیز رشد می‌کند. فقط باید به یاد داشته باشید که برای تحویل فیزیکی خودرو از انبار، موجودی سبد شما حتماً باید به عدد ۱۰۰۰۰ گواهی برسد. این مکانیزم، ورود سرمایه‌های خرد به بازار پربازده خودرو را کاملاً امکان‌پذیر کرده است.

آیا مشتریان عادی می‌توانند خودروی شخصی خود را در بورس سپرده‌گذاری (انبار) کنند؟

خیر. مطابق با مقررات فعلی و دستورالعمل‌های حاکم بر بازار گواهی سپرده کالایی خودرو، فرآیند پذیرش و سپرده‌گذاری دارایی پایه در انبارهای بورسی دارای محدودیت‌های قانونی مختص به خود است. در مقطع کنونی، سمت «عرضه‌کننده اولیه»، منحصراً در اختیار اشخاص حقوقی مشخصی قرار دارد؛ به این معنا که صرفاً شرکت‌های تولیدکننده (خودروسازان) و واردکنندگان رسمی که صلاحیت و مدارک آن‌ها به تأیید انباردار و شرکت بورس کالای ایران رسیده باشد، مجاز به انتقال فیزیکی خودرو به انبارهای پذیرش‌شده و متعاقباً دریافت قبض انبار برای انتشار اوراق گواهی سپرده هستند.

این یعنی اینکه شما نمی‌توانید ماشین شخصی خودتان را از پارکینگ خانه به انبارهای بورس کالا ببرید، تحویل بدهید و در ازای آن ورقه‌ی گواهی سپرده بگیرید تا در بازار بورس بفروشید. سیستم بورس کالا فعلاً به گونه‌ای طراحی شده که فقط کارخانه‌های خودروسازی یا شرکت‌های بزرگ واردکننده می‌توانند ماشین‌های صفر کیلومتر و کارخانه‌ای خود را وارد این چرخه کنند. دلیل این امر نیز کاملاً روشن است: بورس باید استاندارد، اصالت کالا، وضعیت گارانتی و صفر بودن خودروها را برای خریداران تضمین کند و این کار تنها با دریافت مستقیم خودرو از تولیدکننده یا واردکننده رسمی امکان‌پذیر است.

تاریخ انقضای گواهی سپرده کالایی خودرو به چه معناست و آیا این اوراق سررسید دارند؟

در ادبیات پایه بورس کالا، تاریخ انقضای گواهی سپرده و آخرین روز مجاز نگهداری کالا در انبار، دقیقاً منطبق با شرایط پذیرش انبار است که در «اطلاعیه گشایش انبار» قید می‌شود؛ بدیهی است در صورت تمدید مجوز پذیرش انبار توسط نهاد ناظر، این تاریخ نیز متناسب با مقررات تمدید خواهد شد.

با این وجود، یک استثنای بسیار مهم و جذاب در خصوص این دارایی خاص وجود دارد: گواهی سپرده کالایی خودرو فاقد تاریخ سررسید است. بر اساس ساختار طراحی‌شده برای این ابزار مالی، مکانیزم معاملات آن به صورت «پیوسته» پیاده‌سازی شده است.

این یعنی اینکه برخلاف برخی از کالاهای دیگر در بورس (مثلاً محصولات کشاورزی مانند زعفران که به دلیل احتمال خرابی، تاریخ انقضای مشخصی برای نگهداری در انبار دارند)، گواهی سپرده خودرویی که شما می‌خرید، تاریخ مصرف و انقضا ندارند. این یعنی شما هیچ اجبار زمانی و استرسی برای فروش سریع اوراق خود یا تحویل گرفتن فوری خودرو ندارید. معاملات به صورت پیوسته و ادامه‌دار در جریان است و شما می‌توانید تا هر زمان که مایل هستید، این اوراق را (چه به قصد سرمایه‌گذاری خرد و چه برای تکمیل ظرفیت جهت تحویل خودرو) در سبد دارایی‌های خود نگه دارید.

بخش دوم: پیش‌نیازها و نحوه ورود به بازار

اولین گام برای خرید گواهی سپرده خودرو چیست و چه کسانی مجاز به معامله در این بازار هستند؟

برای انجام معاملات گواهی سپرده کالایی خودرو، مشتری (متقاضی) باید دارای کد بازار مالی بورس کالا باشد. لذا کلیه اشخاصی که در سامانه جدید مشتریان بورس کالا دارای کد معاملاتی بازار مشتقه هستند یا اشخاص حقیقی دارای کد معاملاتی بازار فیزیکی، قادر به انجام معاملات مذکور هستند.

متقاضیان جدید نیز برای دریافت این کد معاملاتی باید از طریق شرکت‌های کارگزاری دارای مجوز معاملات مشتقه مبتنی بر کالا اقدام نمایند. علاقه‌مندان جهت مشاهده فهرست کارگزاری‌های مجاز می‌توانند به درگاه رسمی بورس کالای ایران مراجعه کنند.

این یعنی اینکه شما نمی‌توانید با همان کد بورسی معمولی که با آن سهام شرکت‌ها را در بورس اوراق بهادار می‌خرید، گواهی سپرده خودرو بخرید. اولین قدم این است که یک کد اختصاصی به نام «کد بازار مالی بورس کالا» داشته باشید. اگر قبلاً در بورس کالا فعالیت داشته‌اید (مثلاً در بازار فیزیکی یا مشتقه)، سیستم به صورت خودکار به شما اجازه خرید و فروش می‌دهد؛ اما اگر تازه‌وارد هستید، باید به یک کارگزاری معتبر مراجعه کنید و درخواست صدور این کد ویژه را ثبت کنید تا مسیر سرمایه‌گذاری شما باز شود.

نحوه اخذ کد بازار مالی جهت انجام معاملات

معاملات گواهی سپرده خودرو در کدام سامانه انجام می‌شود؟

معاملات گواهی سپرده کالایی خودرو به صورت کاملاً الکترونیکی و متمرکز، در بستر «سامانه معاملات ابزارهای نوین مالی بورس کالای ایران» که به اختصار سامانه «سما» نامیده می‌شود، صورت می‌پذیرد. این سامانه زیرساخت اصلی هسته معاملاتی برای پردازش سفارش‌های خرید و فروش در بازار ابزارهای مالی بورس کالا به شمار می‌رود.

این یعنی اینکه برای خرید و فروش این گواهی‌ها نیازی به مراجعه حضوری به بورس یا استفاده از پلتفرم‌های متفرقه نیست. زمانی که شما از طریق سامانه آنلاین کارگزاری خود سفارش خرید یا فروشی ثبت می‌کنید، درخواست شما مستقیماً به یک سیستم پیشرفته و امن در هسته مرکزی بورس کالا (همان سامانه سما) ارسال می‌شود تا معامله شما با شفافیت کامل انجام شود.

بخش سوم: قوانین، محدودیت‌ها و زمان‌بندی معاملات

روزها و ساعات کاری معاملات گواهی سپرده خودرو چگونه است؟

معاملات این اوراق در تمامی روزهای کاری بورس کالا (شنبه تا چهارشنبه) انجام می‌پذیرد. بر اساس دستورالعمل‌های استاندارد، هر جلسه معاملاتی با یک دوره «پیش‌گشایش» از ساعت ۱۱:۴۵ تا ۱۲:۰۰ آغاز می‌شود. راس ساعت ۱۲:۰۰، نماد از طریق مکانیزم حراج تک‌قیمتی گشایش یافته و سپس معاملات وارد مرحله «حراج پیوسته» می‌شود که در شرایط عادی تا ساعت ۱۸:۰۰ ادامه دارد و پس از آن نماد برای امور تسویه متوقف می‌گردد.

با این حال، در شرایط کنونی، زمان‌بندی معاملات تعدیل شده و حراج پیوسته از ساعت ۱۲:۰۰ تا ۱۵:۳۰ برگزار می‌شود (ساعات پیش‌گشایش همان ۱۱:۴۵ تا ۱۲:۰۰ است). همچنین، دوره معاملاتی منطبق بر مهلت پذیرش انبار (مندرج در اطلاعیه گشایش) است؛ هرچند همان‌طور که پیش‌تر اشاره شد، این گواهی‌ها فاقد تاریخ سررسید بوده و معاملات آن‌ها به صورت پیوسته تداوم دارد.

این یعنی اینکه در روزهای کاری هفته، شما ابتدا ۱۵ دقیقه (از ۱۱:۴۵ تا ۱۲:۰۰ ظهر) فرصت دارید تا سفارش‌های خرید و فروش خود را در سامانه ثبت، ویرایش یا حذف کنید؛ اما در این مدت معامله‌ای نهایی نمی‌شود (به این زمان پیش‌گشایش می‌گویند). راس ساعت ۱۲:۰۰ سیستم شروع به انجام معاملات می‌کند و در حال حاضر، شما می‌توانید تا ساعت ۳:۳۰ بعدازظهر به صورت لحظه‌ای (پیوسته) این گواهی‌ها را خرید و فروش کنید. از آنجا که این اوراق تاریخ انقضا ندارند، دغدغه‌ای برای ابطال آن‌ها در یک روز خاص نخواهید داشت و هر روز کاری امکان معامله وجود دارد.

حداقل و حداکثر تعداد مجاز خرید گواهی سپرده چقدر است و چه محدودیت‌هایی در معاملات وجود دارد؟

در حال حاضر تمامی اشخاص حقیقی و حقوقی با در اختیار داشتن کد معاملاتی مربوطه، مجاز به انجام معاملات هستند. حداقل مقدار مجاز خرید (لات معاملاتی) یک (۱) گواهی سپرده کالایی است. در ثبت سفارش‌ها، محدودیت حجم هر سفارش خرید حداکثر ۱۰۰۰ گواهی (معادل یک‌دهم خودرو) و حداقل تغییر قیمت مجاز برای هر سفارش ۱۰ ریال تعیین شده است.

همچنین، سقف مجاز نگهداری دارایی برای اشخاص حقیقی، حقوقی و صندوق‌های سرمایه‌گذاری، حداکثر ۵۰۰۰۰ گواهی سپرده (معادل ۵ دستگاه خودرو) می‌باشد؛ با این حال، برای بازارگردان‌ها هیچ محدودیتی در سقف دارایی وجود ندارد.

این یعنی اینکه شما برای شروع سرمایه‌گذاری حتی می‌توانید فقط یک عدد گواهی سپرده بخرید. اما در هر بار که دکمه خرید را می‌زنید (ثبت یک سفارش)، نمی‌توانید بیشتر از ۱۰۰۰ گواهی درخواست دهید؛ اگر تعداد بیشتری می‌خواهید، باید چند سفارش جداگانه ثبت کنید.

همچنین قانون به افراد و شرکت‌های عادی اجازه نمی‌دهد که روی هم رفته بیشتر از ۵۰۰۰۰ گواهی (یعنی معادل ۵ ماشین کامل) در سبد دارایی خود جمع‌آوری کنند تا از انحصار بازار جلوگیری شود.

محدوده نوسان قیمت مجاز (دامنه نوسان) در هر روز معاملاتی برای گواهی سپرده خودرو چقدر است؟

محدوده نوسان قیمت در نماد معاملاتی گواهی سپرده کالایی خودرو برابر با مثبت و منفی ۱۰ درصد قیمت پایانی روز کاری قبل تعیین شده است. واحد قیمت در سفارشات گواهی سپرده خودرو نیز «ریال» می‌باشد.

لازم به ذکر است که در روز نخست معاملات (روز گشایش نماد)، قیمت بدون اعمال محدوده نوسان و صرفاً بر اساس مکانیزم حراج و تقابل عرضه و تقاضا کشف می‌شود.

این یعنی اینکه در روزهای عادی بازار، قیمت هر گواهی نمی‌تواند در یک روز بیشتر از ۱۰ نسبت به قیمت روز قبل گران‌تر یا ارزان‌تر شود؛ این قانون برای جلوگیری از نوسانات شدید و کنترل هیجانات بازار وضع شده است.

اما در اولین روزی که نماد این اوراق باز می‌شود، هیچ محدودیتی برای بالا یا پایین رفتن قیمت وجود ندارد و توافق خریداران و فروشندگان است که قیمت پایه و اولیه را مشخص می‌کند. همچنین تمامی قیمت‌هایی که در سامانه می‌بینید، به ریال و برای یک عدد گواهی ثبت شده‌اند.

مهلت تسویه معاملات (T+n) در گواهی سپرده کالایی خودرو چند روزه است؟

در بازار گواهی سپرده کالایی خودرو، از آنجا که تسویه معاملات مستقیماً از طریق سازوکار «دفتر دارایی» بورس کالا انجام می‌پذیرد، زمان تسویه معاملات برابر با T+۰ تعیین شده است.

این یعنی اینکه برخلاف بازار سهام که تسویه و انتقال قطعی وجه معمولاً دو روز کاری بعد از معامله (معروف به T+۲) انجام می‌شود، در بازار گواهی سپرده خودرو، تسویه در همان روز معامله صورت می‌گیرد. به محض اینکه شما گواهی را می‌خرید، مبلغ از حساب شما کسر شده و گواهی به نامتان ثبت می‌شود. در هنگام فروش نیز، وجه حاصل از فروش در همان روز به حساب شما منظور شده و فوراً قابل برداشت یا استفاده برای معاملات دیگر است.

بخش چهارم: امور مالی، واریز/برداشت وجه و کارمزدها، مالیات

نحوه واریز وجه برای خرید گواهی سپرده کالایی خودرو چگونه است و «دفتر دارایی» چیست؟

ورود به بازار بورس کالا و انجام معاملات موفق، نیازمند شناخت دقیق سازوکارهای مالی این نهاد است. در بورس کالای ایران، کلیه تراکنش‌های مالی مشتریان اعم از تسویه وجوه معاملات، کسر کارمزدها و پرداخت هزینه‌های انبارداری، منحصراً از طریق وجوه موجود در «دفتر دارایی» مشتریان نزد بورس کالای ایران انجام می‌پذیرد.

برای خرید گواهی خودرو، شما نمی‌توانید مانند خریدهای اینترنتی در همان لحظه از کارت بانکی خود استفاده کنید. بورس کالا برای هر سرمایه‌گذار یک کیف پول مجازی به نام «دفتر دارایی» در نظر گرفته است. شما باید ابتدا پول را به حساب کارگزاری خود واریز کنید تا آن‌ها این کیف پول را در بورس کالا برایتان شارژ کنند. از آنجا که این فرآیند ممکن است تا ۱ روز کاری زمان ببرد، ضروری است که از قبل حساب خود را شارژ کنید تا در روز معامله، کیف پول شما موجودی کافی برای خرید اوراق و پرداخت هزینه‌های جانبی (مثل هزینه نگهداری در انبار) را داشته باشد.

جزئیات بیشتر در ادامه توضیح داده می‌شود.

دفتر دارایی چیست و چه کاربردی دارد؟

بورس کالای ایران برای کلیه اشخاص ذی‌نفع در معاملات، یک «دفتر دارایی» اختصاصی ایجاد می‌کند. کارکرد اصلی این دفتر، مدیریت یکپارچه تسویه وجوه معاملات، پرداخت کارمزدها و تامین هزینه‌های انبارداری است.

دفتر دارایی به گونه‌ای طراحی شده است که مشتریان برای انجام معاملات در این بازار، ابتدا باید وجوه نقد مدنظر خود را صرفاً به حساب بانکی کارگزار خود واریز نمایند.

فرآیند گام‌به‌گام واریز وجه و شارژ دفتر دارایی

پروسه واریز وجه و شارژ حساب برای ورود به معاملات بورس کالا، شامل یک فرآیند چند مرحله‌ای و دقیق است:

گام اول: تعامل مشتری و کارگزار

۱. ابتدا مشتری باید وجه مورد نیاز برای معامله را به حساب بانکی شرکت کارگزاری خود واریز کند.

۲. سپس مشتری از کارگزار خود درخواست می‌کند تا اعتبار دفتر دارایی‌اش را به میزان مبلغ واریزی تامین نماید.

۳. در نهایت، شرکت کارگزار اقدام به شارژ دفتر دارایی مشتری می‌کند.

گام دوم: تعامل کارگزار و بورس کالا

پس از طی شدن مراحل فوق، کارگزاران موظف هستند حداکثر ظرف یک روز کاری، معادل وجوه دریافتی را در دفتر دارایی مشتری اعمال کنند. روند قانونی به این شکل است که کارگزار معادل وجوه واریزی مشتری را به حساب عملیاتی معرفی‌شده از سوی بورس کالای ایران انتقال می‌دهد. واریز وجه توسط کارگزار به حساب عملیاتی بورس کالا از طریق «شناسه یکتای مشتری» یا انتقال تجمیعی با «شناسه یکتای کارگزار» انجام می‌پذیرد.

در مرحله نهایی، بورس کالا نیز حداکثر ظرف یک روز کاری پس از دریافت وجه، معادل مبلغ واریزی را در دفتر دارایی مشتری شارژ می‌نماید. تنها در این شرایط است که مشتری مجوز و قدرت خرید در این بازار را پیدا خواهد کرد. یعنی پس از شارژ دفتر دارایی و انتقال اعتبار به بخش گواهی سپرده، مشتری قادر خواهد بود تا سقف وجه موجود، نسبت به ثبت سفارش خرید و پرداخت هزینه‌های مربوطه اقدام نماید.

بطور کلی شارژ دفتر دارایی مشتری توسط کارگزار به دو صورت امکان‌پذیر است.

روش‌های شارژ دفتر دارایی توسط کارگزار

به طور کلی، کارگزاران می‌توانند از دو روش استاندارد برای شارژ دفتر دارایی مشتریان خود استفاده کنند:

روش اول: واریز از طریق «شناسه یکتای مشتری»

در این روش فرآیند به شکل زیر پیگیری می‌شود:

۱. شرکت کارگزار، وجه را با استفاده از شناسه اختصاصی و یکتای مشتری به حساب عملیاتی بورس کالا واریز می‌کند.

۲. اتاق پایاپای، معادل وجه واریز شده (اعتبار ریالی) را در دفتر دارایی اصلی مشتری اعمال می‌کند.

روش دوم: واریز از طریق «شناسه یکتای کارگزار»

در این شیوه، مبالغ به صورت تجمیعی مدیریت می‌شوند:

۱. کارگزار، وجه تجمیعی دریافتی از مشتریان مختلف را با شناسه خود به حساب بورس کالا واریز می‌نماید.

۲. بورس کالا این مبلغ کلان را در دفتر دارایی اصلی کارگزار اعمال و شارژ می‌کند.

۳. سپس خود کارگزار، وجوه را از دفتر دارایی خود به تناسب واریزی‌ها، به دفتر دارایی تک‌تک مشتریان انتقال می‌دهد.

شرایط ثبت سفارش و معاملات گواهی سپرده

پس از تکمیل فرآیند شارژ، کارگزار این اختیار را دارد تا در سقف وجه موجود در دفتر دارایی مشتری، نسبت به ثبت سفارش و معامله اوراق گواهی سپرده (مانند گواهی سپرده خودرو) برای وی اقدام نماید. همچنین پرداخت هزینه‌های جانبی نظیر انبارداری و سایر هزینه‌های معاملاتی نیز از همین محل کسر خواهد شد.

لازم به ذکر است که پس از شارژ دفتر دارایی، برای تفکیک حساب‌ها جهت انجام معاملات خاص، فرآیند انتقال وجه از «دفتر دارایی اصلی» به «دفتر دارایی گواهی سپرده» به صورت برخط (Online) توسط خود مشتری یا توسط کارگزار وی به راحتی قابل انجام است.

برای برداشت و برگشت وجه از دفتر دارایی به حساب بانکی چه مراحلی باید طی شود؟

به منظور برگشت وجه از دفتر دارایی، مشتری ابتدا باید درخواست خود را به شرکت کارگزار مربوطه ارائه دهد. کارگزار موظف است درخواست انتقال وجه از دفتر دارایی مشتری به دفتر دارایی خود را از طریق سامانه ثبت نماید. در صورت عدم وجود بدهی (مشتری و کارگزار)، این درخواست تایید شده و وجه به دفتر دارایی کارگزار منتقل می‌گردد. در مرحله بعد، کارگزار درخواست انتقال وجه از دفتر دارایی به حساب بانکی خود را ثبت می‌کند. بورس در ادامه درخواست مزبور را کارسازی کرده و وجوه را به حساب بانکی کارگزار انتقال می‌دهد.

پس از کارسازی این درخواست توسط بورس و انتقال وجوه به حساب بانکی کارگزار توسط بورس کالا، شرکت کارگزاری موظف است حداکثر ظرف یک روز کاری، وجوه مورد نظر را به حساب بانکی مشتری واریز نماید.

این یعنی اینکه اگر قصد دارید پولی که در کیف پول مجازی بورس کالا (دفتر دارایی) دارید را برداشت کنید، باید به کارگزاری خود درخواست برداشت وجه بدهید. کارگزاری این درخواست را به بورس اعلام می‌کند. بورس پس از بررسی اینکه شما بدهی معوقه‌ای (مانند هزینه انبارداری و غیره) نداشته باشید، پول را به حساب بانکی کارگزاری می‌فرستد. از زمان دریافت پول توسط کارگزاری، آن‌ها حداکثر یک روز کاری فرصت دارند تا مبلغ را مستقیماً به حساب بانکی شخصی شما واریز کنند.

کارمزد معاملات گواهی سپرده خودرو چقدر است؟

کارمزد معاملات گواهی سپرده خودرو مطابق مصوبه هیات مدیره سازمان بورس و اوراق بهادار و شورای عالی بورس و اوراق بهادار، معادل ضریبی از ارزش معاملات محاسبه و اعمال می‌شود. بر اساس جدول زیر این ضریب برابر ۰.۰۰۴۸ برای خرید و فروش است که معادل ۰.۴۸ درصد از ارزش معامله می‌باشد.